Nieznaną wcześniej parę gwiazd odkrył niedaleko Ziemi amerykański astronom Kevin Luhman z Uniwersytetu Penn State. Dzieli nas od nich tylko 6,5 roku świetlnego. Znajdują się w gwiazdozbiorze Żagla i oddalone są od siebie o około trzy jednostki astronomiczne (średnie odległości Ziemi od Słońca), czyli ok. 450 mln km.

WISE J104915.57-531906 - bo tak ten układ nazwano - został zauważony z powodu szybkiego ruchu na niebie, który jest pokazany na zdjęciach wykonanych w latach od 1978 do 2010 r. przez Digital Sky Survey, Two Micron All-Sky Survey i satelitę WISE. Nie wypatrzono go wcześniej, bo gwiazdy bardzo słabo świecą. Są brązowymi karłami, a więc takimi gwiazdami, które tylko przez krótki czas po narodzinach spalały deuter, a potem reakcje syntezy jądrowej w nich zamarły, bo mają niewielką masę (ponad dziesięć razy mniejszą niż Słońca) i temperatura w ich wnętrzach nie osiągnęła progu zapłonu wodoru. W tej chwili są po prostu rozgrzanymi kulami gazu, które stopniowo stygną.

Prof. Luhman wypatrzył je wśród miliardów źródeł ciepła na zdjęciach nieba w podczerwieni, które wykonał kosmiczny teleskop WISE. Potem potwierdził odkrycie za pomocą teleskopu Gemini South w Chile, dzięki któremu także przekonał się, że to nie jest pojedyncza gwiazda, lecz układ dwóch brązowych karłów. „To była ciężka, detektywistyczna praca - mówi Luhman. - Na niebie są miliardy punktów podczerwonego światła, i zawsze pozostaje zagadką, który z nich - i czy któryś z nich - może być gwiazdą sąsiadującą z naszym Układem Słonecznym”.

Po zmierzeniu odległości okazało się, że znajdują się w odległości ledwie 6,5 roku świetlnego, są więc na trzecim miejscu na liście naszych najbliższych sąsiadów. Najbliżej Ziemi - 4,4 lata świetlne stąd - znajduje się układ Alfa Centauri, a na drugim miejscu - w odległości 6 lat świetlnych - jest gwiazda Barnarda. Na czwarte spadł zaś Wolf 359, który znajduje się 7,8 lat świetlnych od Ziemi. Być może w pobliżu ukrywa się więcej nieznanych gwiazd. Kevin Luhman nie wyklucza także, że odkryte przez niego brązowe karły mają także układ planetarny.

Skąd się wzięła nazwa WISE J104915.57-531906? Akronim „WISE” pochodzi od nazwy programu Wide-field Infrared Survey Explorer (40-centymetrowy teleskop NASA, schłodzony do temperatury -257 °C, umieszczony 525 km nad powierzchnią Ziemi, działający w latach 2009-11), w ramach którego układ został odkryty. Liczby po akronimie oznaczają współrzędne astronomiczne określające, gdzie znajdują się te gwiazdy. Układ nie ma nazwy potocznej. Większy z karłów, składnik A, należy do typu widmowego L, a mniejszy, składnik B, znajduje się na granicy pomiędzy typami L i T. Okres orbitalny karłów wynosi około 25 lat.

„Odległość do tych brązowych karłów jest tak mała, że transmisje telewizyjne nadawane przez nas w 2006 właśnie tam docierają” - dodaje żartobliwie Luhman.

Żródło: NASA, PennState i Wyborcza.pl