10 ważnych wynalazków XX wieku i ich nieznani twórcy
6. KUCHENKA MIKROFALOWA
Pierwsza kuchenka miała około 2 metrów wysokości i ważyła 400 (!) kilogramów. Jej wynalazca, Percy Spencer nie ukończył nawet podstawówki. Edukację zakończył w wieku lat 12. Nie przeszkodziło mu to w zostaniu ekspertem w dziedzinie spraw łączności bezprzewodowej w amerykańskiej armii. Ten genialny samouk w 1939 roku był jednym z najlepszych specjalistów w dziedzinie projektowania radarów. Później pracował jako szef działu lamp elektronowych, czuwając nad rozwojem badań nad magnetronem - urządzeniem zdolnym do generowania wiązek promieniowania o dużej częstotliwości. Pewnego dnia, przebywając w pobliżu tego urządzenia, zauważył, że batonik w jego kieszeni po prostu się rozpuścił.
Speedy Weeny w Nowym Jorku i Percy Spencer ze swoim „świeżo upieczonym” wynalazkiem.
Spencer natychmiast rozpoczął prace nad pomysłem, który wpadł mu wtedy do głowy. Pierwsze kuchenki, ze względu na wysoką cenę (5 tysięcy dolarów) i wspomniane na wstępie gabaryty, początkowo używane były wyłącznie przez restauracje i stołówki. Po raz pierwszy publicznie można było skorzystać z kuchenki mikrofalowej w styczniu 1947 roku, gdy automat Speedy Weeny został umieszczony na głównym dworcu w Nowym Jorku (GCT), serwując „pyszne hot dogi”. W tym samym roku Spencer rozpoczął sprzedaż swoich kuchenek po 3.000 dolarów. Dopiero w 1967 roku powstał model, którego cena wynosiła 495 dolarów, a rozmiary pozwoliły na używanie w warunkach domowych.
7. TRANZYSTOR
Z definicji tranzystor to trójelektrodowy półprzewodnikowy element elektroniczny, mający zdolność wzmacniania sygnału elektrycznego. Pierwsze patenty na podobne urządzenie zgłoszono już w 1925 roku, ale ze względów technologicznych tranzystor, jaki znamy obecnie, udało się skonstruować dopiero w drugiej połowie XX wieku. Dokonali tego w 1947 r. John Bardeen i Walter Houser Brattain w Bell Telephone Laboratories. W następnym roku zatrudniony w tym samym laboratorium William Bradford Shockley opracował teoretycznie tranzystor złączowy. Wszyscy trzej wynalazcy zostali w roku 1956 uhonorowani Nagrodą Nobla.
Pierwsze wyprodukowane w Polsce tranzystory (w roku 1953) ze względu na nietrwałość nie nadawały się do praktycznych zastosowań. Produkcja na masową skalę rozpoczęła się w roku 1960 w warszawskiej fabryce Tewa.
Wynalezienie tranzystora uważa się za przełom w elektronice, zastąpił on bowiem duże, zawodne i energochłonne lampy elektronowe, dając początek coraz większej miniaturyzacji przyrządów i urządzeń elektronicznych o mniejszym poborze mocy. W układach scalonych o najwyższej skali integracji (na przykład w mikroprocesorach) ich liczba przekracza miliard.
Dane: Wikipedia, Newsroom.intel.com, Na podstawie: www.pingdom.com
8. BANKOMAT
Pierwsze urządzenie ustawiono 27 czerwca 1967 roku w Enfield Town, północnej dzielnicy Londynu, w tamtejszym oddziale Banku Barclays. Wynalazcą urządzenia był szkocki inżynier John Shepherd-Barron. W czasach uruchamiania pierwszych bankomatów nie istniały jeszcze plastikowe karty. Posługiwano się więc czekami pokrytymi radioaktywnym węglem. Po wprowadzeniu osobistego numeru identyfikacyjnego (ang. Personal Identification Number, PIN) klient otrzymywał banknot dziesięciofuntowy.
Urządzenie zrobiło błyskawiczną karierę - na początku XXI wieku istniało już 1,7 miliona bankomatów na całym świecie. Za swój wynalazek Barron otrzymał w 2005 roku order Imperium Brytyjskiego.
Za wynalazcę bankomatu uważany jest także Luther George Simjian, który podobne urządzenie zainstalował już w 1939 roku w Nowym Jorku. Z niewiadomych przyczyn wynalazek wtedy się nie przyjął i pierwszy w historii bankomat wkrótce został rozmontowany.
9. TELEFON KOMÓRKOWY
3 kwietnia 1973 roku Martin Cooper zatrudniony w koncernie Motorola po raz pierwszy zadzwonił z telefonu komórkowego swojej konstrukcji. Prace nad budową urządzenia trwały 6 tygodni. Aparat, z którego zadzwonił Cooper, ważył 1,5 kg i nie miał wyświetlacza. Podobno jego inspiracją był komunikator kapitana Kirka z serialu „Star Trek”.
Pierwszy komercyjny model telefonu, Motorola DynaTac 8000X powstał dopiero po 10 latach. Aparat kosztował niemało - 3.995 dolarów, w dodatku bateria starczała tylko na pół godziny, czas czuwania wynosił 8 godzin, a zasięg obejmował praktycznie wyłącznie najbliższą okolicę. Mimo to do 1984 roku Motorolę kupiło ponad 12 tysięcy osób. Potem telefon rozsławił głośny film „Wall Street”, którego bohater, Gordon Gekko, grany przez Michaela Douglasa, posługiwał się komórką.
Motorola jako pierwsza firma na świecie wprowadziła też usługę telefonii komórkowej.
10. FOTOGRAFICZNY APARAT CYFROWY
W 1975 roku Steven J. Sasson skonstruował pierwszy na świecie aparat cyfrowy. Patent otrzymał w 1978 roku. Wynalazca został wyróżniony doktoratem honoris causa przez Uniwersytet w Rochester i coroczną nagrodą za innowację przyznawaną przez „The Economist”. W chwili dokonania wynalazku Sasson miał niespełna 25 lat i przez następne 35 lat pracował w firmie Kodak. Pierwsza „cyfrówka” miała wbudowaną matrycę CCD, wykorzystywaną również we współczesnych kamerach telewizyjnych. Obraz zapisywany był na kasetach magnetofonowych. Aby wyświetlić zdjęcia, należało podłączyć aparat do telewizora i odtworzyć taśmę wstecz.
Pierwszy prototyp aparatu przedstawiony przez Sassona na konferencji prasowej ważył 3,5 kg, rejestrował czarno-białe zdjęcia o rozdzielczości 0,01 megapiksela. Rejestracja fotografii trwała 23 sekundy. Urządzenie składało się z dwóch pudeł - modułu aparatu i rejestratora.
Sasson opowiadał, że pierwszy aparat jego konstrukcji „miał soczewkę (obiektyw), którą wzięliśmy z kosza zawierającego części używane do produkcji kamery filmowej, zapisującej w formacie Super 8”.
Opracowała Barbara Jackowska
na podstawie „10 znanych wynalazków i ich mniej znanych odkrywców”, magazyn 21. Wiek i Wikipedii.
