2015-07-19
Autor: nTimes

Geniusze XX wieku: Einstein, Fleming, Hubble, Oppenheimer

Alexander-Fleming

ALEXANDER FLEMING – ŻYCIE TO TYLKO PRZYPADEK?

Jego najsłynniejszym odkryciem jest oczywiście penicylina, za którą w 1945 r. otrzymał Nagrodę Nobla. Już w 1922 r. odkrył lizozym – substancję zawartą między innymi we łzach, która zabija mikroorganizmy. Jednak do tego odkrycia nauka powróciła dopiero po trzydziestu latach.

Sir Alexander Fleming (1881-1955) przez całe swoje życie zawodowe działał w Szpitalu Świętej Marii w Londynie. Podobno wybrał to miejsce tylko ze względu na tamtejszą drużynę pływacką. Zresztą przypadki odgrywały bardzo wielką rolę w całym życiu Fleminga, który pochodził z bardzo licznej rodziny.

W wieku 20 lat odziedziczył po swoim stryju 250 funtów, co wówczas stanowiło znaczną sumę, i za namową swojego brata Toma przeznaczył spadek na studia medyczne. Chociaż pierwotnie zamierzał ukończyć chirurgię, przeszedł do grupy zajmującej się badaniem zakażeń bakteryjnych i pracującej nad rozwojem szczepionek.

NIE BÓJ SIĘ – TESTUJ!

W 1908 r. Fleming zdał końcowe egzaminy lekarskie i od razu zajął się pracą badawczą i publikacją wyników analiz. Jeszcze w tym samym roku wydał rozprawę na temat ostrych infekcji bakteryjnych, w której opisał wyniki laboratoryjne swoich eksperymentów. Dla nauki był w stanie dosłownie poświęcić własne ciało. Testował na sobie m.in. efekty i skuteczność szczepionek.

W odróżnieniu od kolegów miał swoje dziwactwo – materiał badawczy pozostawiał w laboratorium przez kilka tygodni. Najprawdopodobniej nigdy nie dowiemy się, czy było to zwyczajne roztargnienie, czy celowe działanie Fleminga.

Pewne jest, że dzięki temu roztrzepaniu w 1928 r. odkrył penicylinę. W słynnym odkryciu pomógł mu przypadek. Do szalki Petriego z bakteriami przez otwarte okno laboratorium wleciały zarodniki pleśni Penicillium notatum. Stąd tylko jeden krok od odkrycia, że nieproszona niebieska pleśń wytwarza substancje, które zabijają pewne szczepy bakterii.

MOŻE PENICYLINOWY BULION?

Uczony zaczął hodować Penicillium w wielkim garnku z wywarem mięsnym. Dziwny i nieładnie pachnący bulion działał nadzwyczaj dobrze – z bakteriami poradził sobie w mgnieniu oka.

Wywar Fleminga był skuteczny nawet po rozrzedzeniu 1:600, jednak po kilku godzinach czy dniach tracił swoje właściwości lecznicze. Pojawił się problem, jak z wywaru zyskać penicylinę w czystej postaci. Bulion był wprawdzie skuteczny, ale nie mógł być stosowany w tej postaci w praktyce lekarskiej. Przez długi czas nie udawało się wyizolować czystej penicyliny. Sam Fleming nie zdołał tego dokonać, a zaproszeni koledzy naukowcy kręcili nosem na taki dziwny wywar.

Słynnym jego powiedzeniem było: „To natura wyprodukowała penicylinę, ja ją tylko odkryłem”.

Alexander-Fleming-Chain-FloreyPenicylina znalazła się w produkcji przemysłowej dopiero trzynaście lat później. Sposób jego izolacji odkryli niemiecki biochemik Ernst Chain (1906-1979), który ze względu na swoje żydowskie pochodzenie wyemigrował z Niemiec do Wielkiej Brytanii, oraz australijski patolog Howard Florey (1898-1968). Wszyscy trzej uczeni w 1945 r. za swoje odkrycia otrzymali Nagrodę Nobla.

Odkrycie Fleminga zrewolucjonizowało lecenie chorób zakaźnych. Penicylina oraz inne antybiotyki uratowały życie milionów ludzi – w tym wielu żołnierzy podczas II wojny światowej.

Penicylina także pozwoliła skutecznie leczyć m.in. kiłę (syfilis), co przyczyniło się już niedługo później (w latach 60. i 70. XX wieku) do rewolucyjnych zmian obyczajowych.

ŚLUZEM W BAKTERIE

Sześć lat przed przypadkowym znalezieniem penicyliny Fleming niechcący dokonał innego odkrycia. Gdy zachorował na katar, w szalce Petriego zawierającej kolonie mikroorganizmów umieścił odrobinę własnego śluzu.

Eksperyment dał wspaniałe rezultaty – bakterie w szalce zginęły. Gdy podobną próbę przeprowadził na własnej łzie, otrzymał podobne rezultaty. W ten sposób odkrył, a następnie wyizolował enzym lizozym, który w organizmie człowieka służy do walki z bakteriami: stanowi jeden z mechanizmów nieswoistej odporności (odpowiedź immunologiczna). Podczas kolejnych badań odkrył, że lizozym występuje w prawie wszystkich częściach ciała: w większości płynów tkankowych, oprócz: moczu, potu i płynu mózgowo-rdzeniowego.

Uczeni wykorzystali wyniki badań Fleminga nad lizozymem dopiero trzydzieści lat później. Dziś jest wykorzystywany w przemyśle spożywczym jako składnik konserwujący, niepozwalający na mnożenie się mikroorganizmów.

Time-100-Scientist-XX-Century

Fizyka – ALBERT EINSTEIN
Albert-Einstein-thumb Ur. 14 marca 1879 w Ulm, zm. 18 kwietnia 1955 w Princeton. Niemiecki fizyk żydowskiego pochodzenia, jeden z największych fizyków-teoretyków XX wieku, twórca ogólnej i szczególnej teorii względności, współtwórca korpuskularno-falowej teorii światła, odkrywca emisji wymuszonej. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w 1921 roku za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego. Opublikował ponad 450 prac, w tym ponad 300 naukowych. Współczesna fizyka do dziś opiera się na jego genialnych teoriach. Wniósł też swój wkład do rozwoju filozofii nauki. Nazwisko tego badacza stało się symbolem nauki. Żaden inny człowiek nie wpłynął na jej historię tak, jak on. Wikipedia: Albert Einstein.

Psychoanaliza – SIGMUND FREUD
Sigmund-Freud-thumb Ur. jako Sigismund Schlomo Freud 6 maja 1856 r. w Příborze (Czechy, d. Austro-Węgry), zm. 23 września 1939 r. w Londynie. Austriacki lekarz neurolog i psychiatra, twórca psychoanalizy. To on jako pierwszy uchylił drzwi do podświadomości, w której – jak mniemał – pożądanie, szaleństwo i tłumione popędy walczyły ze sobą o supremację. W listopadzie 1899 roku Freud opublikował Objaśnianie marzeń sennych – swe najważniejsze dzieło. Z tego, że będzie to kamień milowy w teorii psychoanalitycznej, Freud doskonale zdawał sobie sprawę już wówczas, gdy pisał tę pracę – świadczy o tym motto, jakim ją opatrzył: cytat z Eneidy: Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo („jeśli nie nakłonię niebios, poruszę piekło”).

Chemia – LEO HENDRIK BAEKELAND
Leo-Hendrik-Baekeland-thumb Ur. 14 listopada 1863 r. w Gandawie (Belgia), zm. 23 lutego 1944 r. w Beacon (USA). Belgijski przemysłowiec i wynalazca, mieszkający od 1889 r. w USA. W latach 1886-1889 był profesorem uniwersytetów w Brugii i w Gandawie. Potem pracował w przemyśle chemicznym, pracował nad utworzeniem The General Bakelit Co. Wynalazł wiele technologii przemysłowych chemii organicznej, np. produkcję papieru fotograficznego, a w 1909 roku szukając materiału, który byłby doskonałym izolatorem, wynalazł i opatentował pierwszy prawdziwy plastik (bakelit), który na wiele dziesięcioleci całkowicie opanował świat produktów przemysłowych. Wikipedia: Leo Baekeland.

Lotnictwo – ORVILLE I WILBUR WRIGHT
Wilbur-Orville-Wright-Bros Orville Wright (ur. 19 sierpnia 1871 r., zm. 30 stycznia 1948 r.) i  Wilbur Wright (ur. 16 kwietnia 1867 r., zm. 30 maja 1912 r.). Amerykańscy bracia, którzy w 1903 r. zbudowali pierwszy samolot silnikowy. Dwa śmigła napędzał silnik o sile dwunastu koni. Historyczny przelot na odległość około 37 metrów trwał 12 sekund i odbył się 17 grudnia 1903 r. (pierwsza próba odbyła się 3 dni wcześniej). Tego samego dnia bracia dokonali kolejnych trzech przelotów, w trakcie których samolot przeleciał 270 m, a najdłuższy lot trwał 59 sekund.

Bakteriologia – ALEXANDER FLEMING
Alexander-Fleming-thumb Ur. 6 sierpnia 1881 r. w Lochfield koło Darvel w East Ayrshire (Szkocja), zm. 11 marca 1955 r. w Londynie. Szkocki bakteriolog i lekarz. Jego najsłynniejszym odkryciem jest oczywiście penicylina, za którą w 1945 r. otrzymał Nagrodę Nobla. Już w 1922 r. odkrył lizozym – substancję zawartą między innymi we łzach, która zabija mikroorganizmy. Odkrycie to zrewolucjonizowało leczenie chorób zakaźnych. Penicylina uratowała życie wielu milionów ludzi, w tym żołnierzy podczas II wojny światowej. Więcej: w tym artykule. Wikipedia: Alexander Fleming.

Technika Rakietowa – ROBERT GODDARD
Robert-Goddard-thumb Ur. 5 października 1882 r. w Worcester (stan Massachusetts), zm. 10 VIII 1945 r. w Baltimore. Amerykański konstruktor i wynalazca lotniczy, pionier techniki rakietowej i astronautyki. W latach 1919-43 był profesorem uniwersytetu Clarka w Worcester. Uzyskał 214 patentów za opracowania z dziedziny techniki rakietowej. W 1926 roku odbył się udany start rakiety eksperymentalnej konstrukcji Goddarda. Uważany jest za ojca współczesnego napędu rakietowego. Wikipedia: Robert Goddard.

Ekonomia – JOHN MAYNARD KEYNES
John-Maynard-Keynes-thumb 1. baron Keynes, ur. 5 czerwca 1883 r. w Cambridge, zm. 21 kwietnia 1946 r. w Firle (Wlk. Brytania). Angielski ekonomista, twórca teorii interwencjonizmu państwowego w dziedzinie ekonomii i finansów państwowych. Studiował matematykę i historię, ukończył także jeden semestr ekonomii na Cambridge. Studia ekonomiczne odbył pod kierunkiem ekonomistów liberalnych Artura Cecila Pigou i Alfreda Marshalla w latach 1905–1908. Jego „antyliberalne” poglądy na ekonomię wywarły decydujący wpływ na rozwój myśli ekonomicznej w latach 30.-60. XX wieku. Główne założenia szkoły Keynesa to: • Produkcja określana jest przez globalny popyt • Zmiana ilości pieniądza wpływa na zatrudnienie • Bezrobocie to efekt niedostatecznego popytu • Państwo powinno być aktywne na scenie fiskalnej i monetarnej państwa. Jego najważniejsza praca to „Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza”, wydana w 1936 r. Jak opisał to „Time” w swoim zestawieniu „100 najważniejszych ludzi XX wieku”: „Jego radykalna idea, że rząd może wydawać pieniądze, których nie ma, ocaliły kapitalizm”. Wikipedia: John Maynard Keynes.

Astronomia – EDWIN HUBBLE
Edwin-Hubble-thumb Ur. 20 listopada 1889 r. w Marshfield w Missouri, zm. 28 września 1953 r. w San Marino w Kalifornii. Amerykański astronom, który jako pierwszy udowodnił, że „mgławice spiralne” są odległymi galaktykami znajdującymi się poza Drogą Mleczną. Jemu też przypisuje się odkrycie w 1929 roku zjawiska rozszerzania się Wszechświata, wyrażonego matematycznie w postaci prawa nazwanego jego imieniem. Jak napisał „Time”: „Jako pierwszy zobaczył rozległy Wszechświat, który znajdował się dalej niż nasza Galaktyka, co później dało do myślenia wielu fizykom, że wszystko musiało się zacząć od Wielkiego Wybuchu”. Więcej: w tym artykule. Wikipedia: Edwin Hubble.

Filozofia – LUDWIG WITTGENSTEIN
Ludwig-Wittgenstein-thumb Ur. 26 kwietnia 1889 r. w Wiedniu, zm. 29 kwietnia 1951 r. w Cambridge. Austriacki filozof zajmujący się przede wszystkim kwestiami języka i logiki; poruszał także kwestie kluczowe dla filozofii umysłu i matematyki. Jego wczesne prace uczyniły z niego „ojca chrzestnego” neopozytywizmu, późniejsze natomiast stanowiły kluczowy wkład w badaniach nad pragmatyką. Jak pisze „Time”: „Zaczął swoją pracę, starając się zredukować całą matematykę do logiki, a zakończył stwierdzając, że większość metafizyki jest nonsensem”. Wikipedia: Ludwig Wittgenstein.

Psychologia Dziecięca – JEAN PIAGET
Jean-Piaget-thumb Ur. 9 sierpnia 1896 r. w Neuchâtel , zm. 16 września 1980 r. w Genewie. Szwajcarski psycholog, biolog i epistemolog. Znany głównie z teorii rozwoju poznawczego, która zrewolucjonizowała sposób myślenia o dziecięcym umyśle. 1 faza – [0 do 2 roku życia] sensoryczno-motoryczna – dzieci uczą się przez zmysły, ich świat jest doświadczeniem fizycznym. Dzieci w tym wieku mają stałość przedmiotu, tzn. kiedy np. mama odejdzie do innego pokoju, nadal istnieje. Coś co znika z pola widzenia, nie przestaje istnieć. Dzieci są egocentryczne. 2 faza – [2 do 7 roku życia] przedoperacyjna – dzieci starają się uaktywnić swoją wyobraźnię; mają bardzo egocentryczne spojrzenie na świat (egocentryzm oznacza niemożność zrozumienia punktu widzenia innych ludzi). Dzieci umieją odróżnić rzeczy realne od nierealnych – fantazji. 3 faza – [7-11 lat] faza operacji konkretnej – stosowanie logiki i alternatywnych perspektyw, pomaga dziecku pojąć związki przyczynowo skutkowe; dzieci mają problem z pojęciami abstrakcyjnymi. Myślenie nie jest już egocentryczne. 4 faza – [od 12 roku życia] faza operacji formalnych – dzieci zaczynają myśleć abstrakcyjnie pozwala ona przekroczyć granicę czasu i przestrzeni. Wikipedia: Jean Piaget.

Fizyka Atomowa – ENRICO FERMI
Enrico-Fermi-thumb Ur. 29 września 1901 r. w Rzymie, Włochy, zm. 28 listopada 1954 r. w Chicago, USA. Włoski fizyk teoretyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1938, za wytworzenie w reakcjach z neutronami nowych pierwiastków promieniotwórczych. W dziedzinie teorii głównym osiągnięciem Fermiego była teoria rozpadu beta. Jest to proces zachodzący w nietrwałym jądrze atomowym, podczas którego dochodzi do przemiany neutronu w proton oraz emisji elektronu i antyneutrina (n→p+e+ν). Fermi poddał go wnikliwej analizie, w wyniku której wprowadził do nauki nowy rodzaj siły – oddziaływanie słabe. Opublikował tę pracę w 1933 r. po włosku. Fermi pracował też nad projektem Manhattan i był świadkiem pierwszego wybuchu bomby atomowej w lipcu 1945 na pustyni w stanie Nowy Meksyk. Wykonał prosty, ale bardzo pomysłowy pomiar mocy wybuchu, w chwili nadejścia fali uderzeniowej wypuszczając z dłoni garść skrawków papieru. Na podstawie ich przemieszczenia (ok. 2,5 metra) oszacował moc wybuchu na ok. 10 kiloton TNT. Wikipedia: Enrico Fermi.

Antropologia – LOUIS, MARY I RICHARD LEAKEY
Louis-Mary-Richard-Leakey-thumb Louis Seymour Leakey (ur. 7 sierpnia 1903 r. w Kenii, w rodzinie angielskich misjonarzy, zm. 1 października 1972 r.w Londynie) – brytyjski archeolog i paleontolog. Jego odkrycia dostarczyły dowodów, że człowiek jest gatunkiem znacznie starszym, niż sądzono. Mary Douglas Leakey z domu Nicol (ur. 6 lutego 1913 r. w Londynie, zm. 9 grudnia 1996 r. w Nairobi w Kenii) – brytyjska archeolog i paleoantropolog. Rozsławiona przez odnalezienie w 1978 r. w Laetoli (Tanzania) skamieniałych odcisków stóp w prehistorycznych popiołach wulkanicznych sprzed 3,6 mln lat. Były to odciski stóp prawie takie same jak ludzkie, samca i samicy, którzy szli obok siebie w pozycji wyprostowanej. Świadczy to o tym, że hominidzi już w tym okresie przyjęli postawę wyprostowaną. Richard Erskine Frere Leakey (urodzony 19 grudnia 1944 r. w Kenii) – antropolog i przyrodnik angielsko-kenijski. Jego najsłynniejszym odkryciem (z 1984 roku) jest tzw. Chłopiec znad Jeziora Turkana – niemal kompletny szkielet 9-letniego hominida, który żył i zginął ok. 1,5 mln lat temu.

Inżynieria Elektryczna – PHILO FARNSWORTH
Philo-Farnsworth-thumb Ur.19 sierpnia 1906 r., zm.11 marca 1971 r. Amerykański wynalazca i pionier telewizji. Twórca wielu wynalazków, które miały kluczowe znaczenie dla wczesnego rozwoju elektronicznej telewizji. Najbardziej znany z wynalezienia pierwszego w pełni funkcjonalnego urządzenia dla elektronicznego obrazu (CRT), dysektora. Opracował również pierwszy w pełni funkcjonalny i kompletny elektroniczny system telewizyjny i jako pierwszy zaprezentował taki system społeczeństwu. Farnsworth opracował system telewizyjny wraz z odbiornikiem i kamerą, który był produkowany w firmie Farnsworth Television and Radio Corporation, od 1938 do 1951. Farnsworth zdobył 165 patentów, głównie w radiu i telewizji. Wikipedia: Philo Farnsworth.

Matematyka – KURT GÖDEL
Kurt-Goedel-thumb Ur. 28 kwietnia 1906 r. w Brnie (Austro-Węgry, dziś: Czechy), zm. 14 stycznia 1978 r. w Princeton (USA). Austriacki logik i matematyk, autor twierdzeń z zakresu logiki matematycznej, współautor jednej z aksjomatyk teorii mnogości. Do najbardziej znanych osiągnięć matematycznych Gödla należą twierdzenia o niezupełności i niesprzeczności teorii dedukcyjnych, które obejmują arytmetykę liczb naturalnych. Rezultaty Gödla zalicza się do największych osiągnięć matematyki XX wieku. Gödel zajmował się również problemami ogólnej teorii względności – między innymi wyprowadził rozwiązania równania Einsteina, dopuszczające podróżowanie w czasie. W tamtym okresie uważano to za poważną wadę teorii. Einstein twierdził później, że wiedział o istnieniu takich rozwiązań od samego początku, ale ukrywał to, gdyż słusznie uważał, że inni fizycy nie zaakceptują teorii pozwalającej na podróże w czasie. Wikipedia: Kurt Gödel.

Ekologia – RACHEL CARSON
Rachel-Carson-thumb Ur. 27 maja 1907 r. w Springdale, zm. 14 kwietnia 1964 r. w Silver Spring. Pionierka ekologii. Amerykańska biolog, autorka książek popularnonaukowych. Jej książka Silent Spring zwróciła uwagę społeczeństwa na sprawy ekologii i ochrony środowiska, a także znacząco przyczyniła się do powstania globalnego ruchu ekologicznego. Mówiła: Jest ironią naszych czasów, że podczas gdy koncentrujemy się na obronie kraju przed działalnością zewnętrznych wrogów, musimy jednocześnie uważać na tych, którzy mogą zniszczyć go od środka (1953 r.). Wikipedia: Rachel Carson.

Fizyka Ciał Stałych – WILLIAM SHOCKLEY
William-Shockley-thumb Ur. 13 lutego 1910 r. w Londynie, Wielka Brytania, zm. 12 sierpnia 1989 r. w Stanford, USA. Amerykański fizyk, współwynalazca tranzystora (razem z Johnem Bardeenem i Walterem Brattainem). Trójka uczonych została uhonorowana w roku 1956 Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki. Odkrywca w roku 1950 opisującego diody prawa nazwanego jego imieniem i konstruktor, rok później, tranzystora bipolarnego. W późniejszych latach życia stał się postacią kontrowersyjną, głównie z powodu popierania eugeniki i płynących z tego oskarżeń o rasizm. Wikipedia: William Shockley.

Informatyka – ALAN TURING
Alan-Turing-thumb Ur. 23 czerwca 1912 r. w Londynie, zm. 7 czerwca 1954 r. w Wilmslow koło Liverpoolu. Angielski matematyk, kryptolog, twórca pojęcia maszyny Turinga i jeden z twórców informatyki. W pracy matematycznej On Computable Numbers (O liczbach obliczalnych) wprowadził abstrakcyjną maszynę, która była w stanie wykonywać zaprogramowaną matematyczną operację, czyli tak zwany algorytm. Jako kryptoanalityk w 1940 roku zaprojektował tzw. bombę Turinga, urządzenie służące do łamania kodu Enigmy. Po II wojnie światowej zaprojektował jeden z pierwszych elektronicznych, programowanych komputerów. Był również pomysłodawcą tak zwanego testu Turinga – eksperymentu będącego próbą formalnego zdefiniowania sztucznej inteligencji. Wikipedia: Alan Turing.

Wirologia – JONAS SALK
Jonas-Salk-thumb Ur. 28 października 1914 r. w Harlemie w Nowym Jorku, zm. 23 czerwca 1995 r. w La Jolla w San Diego. Wirolog, wynalazca szczepionki przeciw grypie i szczepionki przeciw paraliżowi dziecięcemu (choroba Heinego-Medina, polio). Jego praca umożliwiła obronę dzieci przed ciężką i wyniszczającą chorobą. Paraliż dziecięcy w latach 50. dotykał w USA 1 noworodka na 5000. Tysiące ciężej porażonych dzieci musiały korzystać z tzw. żelaznych płuc. Wikipedia: Jonas Salk.

Biologia Molekularna – JAMES WATSON i FRANCIS CRICK
James-Watson-Francis-Crick-thumb James Dewey Watson (ur. 6 kwietnia 1928 r. w Chicago) – (kontakt) amerykański genetyk i biochemik. W marcu 1953 r., mając 25 lat, razem z  Francisem Harrym Crickiem (ur. 8 czerwca 1916 r. w Northampton, zm. 28 lipca 2004 r. w San Diego, angielskim biochemikiem, genetykiem i biologiem molekularnym) i Rosalind Franklin, odkrył strukturę molekularną DNA i opracował w Laboratorium Cavendisha model budowy przestrzennej podwójnej helisy DNA, za co, wraz z Crickiem i Maurice’em Wilkinsem, otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii za rok 1962.

Internet – TIM BERNERS-LEE
Tim-Berners-Lee-thumb Sir Timothy Berners-Lee (ur. 8 czerwca 1955 r. w Londynie) – fizyk, programista, współtwórca i jeden z pionierów usługi WWW, obecnie jednej z najpopularniejszych usług internetowych (kontakt). Od 1994 r. jest Przewodniczącym Konsorcjum W3C. Z tysięcy połączonych wątków w Internecie, on uprządł światową sieć – World Wide Web i stworzył masowe medium XXI wieku, bez którego współczesny świat nie może istnieć w najdosłowniejszym tego słowa znaczeniu – od pojedynczych ludzi do zorganizowanych wielkich instytucji, np. banków.

SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Poznaj Chiny

Artykuły w Kategoriach:

Ziemia Nocą

Komentarze (temp. OFF)

Teleskop Hubble'a