2013-10-24
Autor: nTimes

Złoto. Czy zastąpi dolara w światowej gospodarce?

Gold-and-Dollars-1

Każdy z nas na co dzień używa pieniędzy, ale mało kto rozumie jak działają mechanizmy finansowe i jak zmieniają się w czasie – niestety – na naszą niekorzyść. Ba, nawet ekonomiści i inwestorzy mają trudny orzech do zgryzienia. Nasz obecny system finansowy opiera się na amerykańskim dolarze, który jest podstawową jednostką rozliczeniową i główną walutą rezerwową świata. Wszystkie pozostałe waluty są z nim powiązane kursem. Po ponad 40 latach istnienia, zmierza on jednak coraz szybciej do swego końca.

Aby dokładnie zrozumieć istotę i fazy rozwoju dominującego obecnie systemu finansowego, trzeba odrobinę cofnąć się w czasie. Wszystko zaczęło się przed pierwszą i drugą wojną światową. Wtedy podstawę systemu monetarnego stanowiło złoto, na którym opierały się wszystkie ówczesne waluty. Kiedy w 1914 r. amerykanie rozwijali swoją gospodarkę, Europa stanęła w ogniu walki. Podczas pierwszej wojny światowej USA praktycznie nie musiały użyć swojego wojska, a sama wojna w ogóle nie sięgnęła na drugą stronę Atlantyku. Przyniosła im same korzyści. Europa zajęła się wojną, osoby w wieku produkcyjnym szły do wojska i produkowały broń, czołgi itd. Niezbędne do życia produkty, typu jedzenie, środki higieniczne i inne potrzebne rzeczy, a także dodatkowe uzbrojenie Europejczycy sprowadzali ze Stanów Zjednoczonych, wymieniając te produkty za złoto. Druga wojna wyglądała podobnie – jedyny poważny atak na USA to zbombardowanie Pearl Harbor przez Japończyków; dopiero wtedy Amerykanie bardziej zaangażowali się w międzynarodowy konflikt.

World-War-I-One-Gold-losses-Europe

Europejczycy ponownie wszystko brali ze Stanów, płacąc złotem, które było podstawą systemu. W większości przypadków wojna rujnuje gospodarkę i wszystko zaczyna się od nowa, ale los tak chciał, że Amerykanie tylko na tym skorzystali, zgarniając ogromne zasoby złota. Pod koniec drugiej wojny światowej USA weszły w posiadanie 2/3 całego złota używanego w ówczesnym świecie. System finansowy oparty na żółtym metalu nie mógł dalej funkcjonować, ponieważ całe zasoby były w rękach Stanów Zjednoczonych.

Gold-and-Dollars-1-BarsZłoto jest trwałą, niemal niezniszczalną, i akceptowalną w każdej epoce i miejscu formą kapitału. Żadna władza nie może złota wyprodukować (tak jak dodrukowuje pieniądze) czy zmienić poprzez naciski polityczne jego kursu, co zapewnia stabilność gospodarki opartej na zabezpieczeniu w złocie.

1/3 wydobytego złota – jako rezerwa walutowa – jest niedostępna dla inwestorów i pozostaje zamknięta w skarbcach banków centralnych większości państw świata.

Cenę złota ustala codziennie o godz. 10.30 i 15 czasu londyńskiego pięć największych instytucji handlujących tym kruszcem podczas London Gold Fixing. Obecnie są to: ScotiaMocatta, Barclays Capital, Deutsche Bank, HSBC i Société Générale. Pierwsza sesja odbyła się w 1919 r. (Źródło: Wyborcza.biz)

Konferencja w Bretton Woods

Doszło więc do wielkiego spotkania największych ekonomistów i przedstawicieli rządowych w amerykańskiej miejscowości Bretton Woods w 1944 r., w celu ustanowienia zasad nowego systemu finansowego. Gospodarze dyktowali warunki, posiadając największe rezerwy złota na świecie. Ustalono, iż pozostałe waluty zostaną powiązane kursem z dolarem amerykańskim, a ten ze złotem po stałej cenie 35 dolarów za uncję.

Jednak nie przewidziano żadnego limitu drukowania dolara względem złota. Efektem tego Amerykanie zaczęli produkować coraz więcej dolarów. Doszło do konfliktu militarnego z Koreą, a później z Wietnamem. USA wydały ogromne sumy na te wojny, do tego cały czas dolar trafiał za granicę do innych krajów w zamian za importowane towary. W latach sześćdziesiątych prezydent Francji Charles de Gaulle zwrócił uwagę na to, że Amerykanie drukują więcej dolarów niż faktycznie posiadają złota. Dlatego Francuzi zaczęli prosić o złoto i ściągać je do kraju w zamian za dolary, które trafiały z powrotem do Amerykanów. Zauważyły to inne kraje i zaczęły robić to samo.

W ten sposób do Stanów napływało coraz więcej wydrukowanych dolarów, a złota ubywało. Od 1959 r. do 1971 r. amerykanie stracili ponad 50% zasobów złota. Papierowych banknotów było dwa razy więcej niż cennego kruszcu. Gdyby USA nie nadużyły swojej władzy, nie byłoby problemu. Odpływ złota i napływ waluty groził bankructwem Stanów Zjednoczonych i zawaleniem się całego systemu finansowego.

Gold-and-Dollars-100-000-Dollars-Bill

Banknot o nominale 100.000 dolarów USA, z okresu, kiedy ta waluta miała pokrycie w złocie (seria z roku 1934).

Nixon zrywa powiązanie dolara ze złotem

Gold-and-Dollars-1-NixonWtedy 15 sierpnia 1971 r. ówczesny prezydent USA Richard Nixon zerwał powiązanie dolara ze złotem (parytet złota) poprzez zarządzenie Executive Order 11615. Był to element tzw. Nixon Shock. Zaczęliśmy wchodzić w nasz obecny system finansowy oparty na dolarze. Od tego momentu wszystkie światowe waluty stały się walutami fiducjarnymi, od łacińskiego słowa fides – wiara. Pieniądz taki, niemający oparcia w dobrach materialnych (złocie), zmuszał nas do zawierzenia swoim rządom, że wszystko jest pod kontrolą. W tym przypadku niemal wszystkie światowe waluty stały się zwykłymi środkami płatniczymi, których używa się z prawnego nakazu rządu, a bank centralny produkuje je w zamian za obligacje skarbu państwa. Są one oparte na generowaniu długu i zaufaniu społeczeństwa do rządu i banku centralnego.

Parytet złota (system waluty złotej, gold standard) to pierwszy międzynarodowy system walutowy, w którym standardowa jednostka pieniądza jest odpowiednikiem wartości określonej wagi złota oraz w którym emitenci pieniądza gwarantują, pod określonymi warunkami, wykupienie wydanych pieniędzy za złoto o tej wadze. Wykształcił się pod koniec XIX w. i funkcjonował do wybuchu I wojny światowej. System ten, w porównaniu z innymi systemami pieniężnymi, charakteryzuje duża stabilność w obiegu wewnętrznym i międzynarodowym, zawsze doskonale ułatwiał wymianę międzynarodową, wyrównywanie bilansów i stosunki kredytowe. Substytutem pieniądza kruszcowego w obiegu krajowym są banknoty. Są one wymienialne na złoto zgodnie z parytetem. Nie są one jednak tzw. pieniądzem ostatecznym.

Funkcje parytetu złota:
– umożliwia ustalanie cen na rynkach światowych
– umożliwia dokonywanie bez żadnych zastrzeżeń rozliczeń międzynarodowych
– jest środkiem gromadzenia rezerw. (Źródło: Wikipedia)

Jakiś czas można było tak funkcjonować, ale oparcie całego systemu na dolarze i walutach fiducjarnych nie było genialnym rozwiązaniem. Nieskończony wzrost nawet z solidną podstawą, jaką wcześniej zapewniało złoto, jest niemożliwy, co udowadnia i historia i fizyka. Niestety, na wierze w papierowy pieniądz bez pokrycia wykształcono rzesze ekonomistów, spośród których wielu nie rozumie, że system działa bez solidnej podstawy.

Po 1971 r. rola amerykańskiej waluty w światowej gospodarce jeszcze się zwiększyła. Wszyscy przez tyle lat używali dolara jako jednostki rozliczeniowej w międzynarodowych transakcjach i jako główny składnik rezerw walutowych. Amerykański dolar nadal stanowi aż 60% wartości wszystkich walut na świecie i ponad połowa dolarów jest używana poza granicami USA. Światowy rynek ropy także działa w oparciu o tę walutę i jest jednostką rozliczeniową krajów OPEC. Amerykanie chronili kraje wydobywające ropę przed zagrożeniem militarnym, dlatego narzuciły im dolara.

Gold-and-Dollars-Price-per-Ounce

O Autorze

nTimes

 > 

SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Poznaj Chiny

Artykuły w Kategoriach:

Ziemia Nocą

Teleskop Hubble'a