2015-07-19
Autor: nTimes

Geniusze XX wieku: Einstein, Fleming, Hubble, Oppenheimer

Robert-Oppenheimer

ROBERT OPPENHEIMER – POMÓGŁ WYGRAĆ II WOJNĘ ŚWIATOWĄ I… ZARZUCONO MU ZDRADĘ

Pustynią White Sands w Nowym Meksyku wstrząsa ogłuszający hałas, a nad ziemią unosi się błyskawicznie ogromna fioletowo-zielono-pomarańczowa ognista kula, która zmienia się w charakterystyczny grzyb. Jest 16 lipca 1945 r. 5.30 rano – właśnie eksplodowała pierwsza bomba atomowa. Już w sierpniu dwie bomby atomowe zniszczą japońskie miasta Hiroszima i Nagasaki i tym samym zakończą II wojnę światową.

Oppenheimer-Atomic-Bomb-thumbJeden człowiek nie podzielał jednak powszechnego zachwytu, który panował po przeprowadzeniu projektu Manhattan, który zakończył się sukcesem. Był nim dyrektor naukowy projektu, genialny amerykański fizyk – Julius Robert Oppenheimer (1904-1967). Podczas oglądania grzyba atomowego na myśl naszły mu słowa indyjskiej epickiej baśni Bhagawadgita: Jasność tysiąca słońc, rozbłysłych na niebie, oddaje moc Jego potęgi. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów.

Poczucie winy za to, co spowodował, nie opuściło go aż do końca życia i wpłynęło na przebieg jego dalszej kariery zawodowej.

CZEGO NIE DOTKNIE – SUKCES!

J.R. Oppenheimer urodził się w zamożnej niemiecko-żydowskiej rodzinie 22 kwietnia 1904 r. Był synem importera tekstyliów i malarki, ale już od wczesnego dzieciństwa widoczny był jego geniusz.

W 1922 r. rozpoczął studia chemiczne na Harvardzie i po trzech latach otrzymał dyplom z wyróżnieniem. Fizyka przyciągnęła go podczas podróży do Europy, gdy pod kierownictwem najlepszych fizyków poznawał tajemnice zjawisk nuklearnych.

Max-Born-thumbRazem z niemieckim fizykiem i matematykiem Maxem Bornem (1882-1970) opracowuje podstawową część teorii kwantowej, tzw. przybliżenie Borna-Oppenheimera. Jego praca doktorancka zyskała międzynarodowe uznanie. Po powrocie do USA od 1929 r. naucza na politechnice w Pasadenie i Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley pod San Francisco, w którym jako pierwszy profesor wykłada mechanikę kwantową i jest założycielem szkoły fizyki teoretycznej.

SZYBCIEJ NIŻ NIEMCY

To właśnie Oppenheimer wraz z innymi zaniepokojonymi uczonymi, włącznie z Albertem Einsteinem, w 1939 r. przekonał ówczesnego amerykańskiego prezydenta Franklina D. Roosevelta (1882-1945) o konieczności stworzenia bomby atomowej, zanim uczynią to nazistowskie Niemcy.

Oppenheimer-and-Einstein

Na początku 1942 r. został koordynatorem rozproszonych dotychczas badań nad atomem. Proponuje skupienie wszystkich uczonych w jednym laboratorium w opuszczonym miasteczku Los Alamos w Nowym Meksyku, niedaleko którego posiadał swoje ranczo.

Tutaj od marca 1943 r. dawny pensjonat dla chłopców zostaje zmieniony na ściśle tajną bazę wojskową, a jego dyrektorem zostaje właśnie Oppenheimer. Mimo że w swoim zespole ma tuzin obecnych lub przyszłych laureatów Nagrody Nobla, staje się dla nich autorytetem.

NIE CHCĘ BRONI ATOMOWEJ!

US-AEC-Seal-thumbRok po zrzuceniu bomby atomowej na japońskie miasta Hiroszima i Nagasaki, Oppenheimer zostaje mianowany przewodniczącym rady naukowej Komisji Energii Atomowej USA (United States Atomic Energy Commission, AEC) i staje się najbardziej wpływowym doradcą rządu i wojska w kwestiach broni nuklearnych. Równocześnie coraz głośniej sprzeciwia się jej wykorzystywaniu.

Swojego zdania nie zmienia nawet po pierwszym skutecznym odpaleniu bomby atomowej przez ZSRR 29 sierpnia 1949 r., które rozpoczyna wyścig zbrojeń. Występuje przeciw bombie wodorowej, co przysparza mu wrogów, włącznie ze swoim współpracownikiem z projektu Manhattan, Edwardem Tellerem (1908-2003), który nie waha się go oczernić przed FBI.

UWAGA! TO TAJNY AGENT!

W szczytowej fazie histerii antykomunistycznej, która zapanowała w USA w latach 50. XX w., donos Tellera mocno zaszkodził Oppenheimerowi. W 1954 r. dyrektor FBI J. Edgar Hoover (1895-1972), przygotowuje tajny raport dla prezydenta, w którym oskarża Oppenheimera, że jest tajnym agentem. Po przeczytaniu raportu prezydent Dwight D. Eisenhower (1890-1969) ogranicza Oppenheimerowi dostęp do tajnych informacji i do AEC.

Sytuację Oppenheimera pogarsza dawny romans z komunistką Jean Tatlock, który przeżył w połowie lat 30. 29 czerwca 1954 r. ostateczny werdykt specjalnej komisji AEC oczyścił Oppenheimera z zarzutów szpiegostwa, ale nie przywrócił mu wiarygodności.

Oppenheimer stracił wszystkie dotychczasowe funkcje i wpływy polityczne, ale może poświęcić się fizyce i kontynuować swoją profesurę. Dopiero w 1963 r. został zrehabilitowany przez prezydenta Johna Fitzgeralda Kennedy’ego (1917-1963).

You need to install or upgrade Flash Player to view this content, install or upgrade by clicking here.

Trinity (ang. Trójca) – kryptonim (nadany przez Oppenheimera) pierwszego naziemnego testu broni atomowej przeprowadzonego przez Stany Zjednoczone 16 lipca 1945 roku. Detonacja bomby miała siłę około 20 kiloton i jest uznawana za początek ery atomowej. Test Trinity był momentem kulminacyjnym kilkuletniego programu prac nad bronią jądrową, znanego pod kryptonimem Projekt Manhattan. Test przeprowadzono na pustyni w pobliżu miasta Alamogordo (Nowy Meksyk) w USA na poligonie noszącym obecnie nazwę White Sands Missile Range. W filmie pojawia się Robert Oppenheimer. W drugiej części filmu pokazano zniszczenia, powodowane przez wybuch atomowy z innej, późniejszej próby.

HISTORIA BRONI JĄDROWEJ (1900-1945)

• Początek XX wieku – Ernest Rutherford, nowozelandzki naukowiec pracujący w Wielkiej Brytanii, wniósł główny wkład do analizy struktury atomu;
• Lata 20. XX wieku – w ZSRR działało pięć instytutów naukowych (dwa w Leningradzie, dwa w Moskwie i jeden w Charkowie), które prowadziły badania nuklearne;
• 1938 – niemieccy naukowcy Otto Hahn i Fritz Strassmann dokonali rozszczepienia jądra atomu (rozbicia). Bardzo szybko rozpoczęły się badania nad jego zastosowaniem do celów militarnych. PRZED II WOJNĄ ŚWIATOWĄ NAJBLIŻEJ ZBUDOWANIA BOMBY ATOMOWEJ BYŁY NIEMCY, gdyż to one miały największe osiągnięcia w dziedzinie badań nad atomem.
• Październik 1940 – trzech radzieckich uczonych z instytutu w Charkowie złożyło wniosek na przyznanie patentu o wykorzystanie uranu jako środka wybuchowego i trującego, jednak wniosek został odrzucony przez urzędy;
• 23 czerwca 1942 – eksplozja niedokończonego niemieckiego reaktora atomowego w Lipsku (kolejnego reaktora Niemcy nie zdążyli uruchomić z powodu zakończenia wojny);
• Od listopada 1942 do marca 1943 został wybudowany amerykański ośrodek naukowy w Los Alamos (Los Alamos National Laboratory). Najwybitniejsi uczeni różnych narodowości pracowali w nim nad skonstruowaniem bomby. Wielu z nich (np. Klaus Fuchs, Rosenbergowie) uważało, że najpotężniejsza broń nie może być w posiadaniu tylko jednego państwa, co ułatwiło radzieckim szpiegom zdobycie informacji o amerykańskim programie atomowym Manhattan. Związek Radziecki posiadał niezwykle rozbudowaną siatkę szpiegowską. W amerykańskim programie atomowym było zatrudnionych około 130 000 osób, a wydatki według współczesnych cen wyniosły 24 mld dolarów;
• 2 grudnia 1942 – uruchomienie Chicago Pile-1, pierwszego na świecie reaktora jądrowego;
• 11 lutego 1943 – Stalin podpisał dekret powołujący komitet, który miał nadzorować i organizować prace nad skonstruowaniem radzieckiej bomby atomowej. Kierownikiem zespołu naukowców został mianowany prof. Igor Kurczatow;
• 14-24 sierpnia 1943 – konferencja w Quebec, pod kryptonimem Quadrant i zawarcie tajnego porozumienia pomiędzy USA i Wielką Brytanią o współpracy przy budowie bomby atomowej;
• 1943 – uruchomienie amerykańskiej operacji Alsos, akcji wywiadowczej mającej na celu zbieranie informacji na temat niemieckich badań naukowych, a w szczególności prac nad bombą atomową;
• 1944 – Niemcy nie posiadali samolotu ani rakiety o udźwigu wystarczającym, by przenieść bombę atomową. Wernher von Braun – konstruktor pocisku rakietowego V2 rozpoczął prace nad modyfikacją tego pocisku, by zwiększyć jego udźwig;
• 1944 – radziecki konstruktor lotniczy Andriej Tupolew otrzymał od Stalina rozkaz skopiowania amerykańskich bombowców strategicznych B-29; uszkodzone 4 takie maszyny musiały wylądować na radzieckich lotniskach. W maju 1947 powstały pierwsze seryjne bombowce Tu-4;
• 1945 – PIERWSZYM CELEM ATAKU ATOMOWEGO MIAŁ BYĆ BERLIN (stolica Niemiec), jednak bomba nie była jeszcze gotowa do użycia, natomiast w Europie 8 maja wojna już się zakończyła;
EKSPLOZJA PRÓBNA:
• 16 lipca 1945 – pustynia Alamogordo w stanie Nowy Meksyk (USA); miejsce próby nosiło nadaną przez konkwistadorów nazwę Jornada del Muerto (hiszp. droga umarłego). Bomba „Gadget” zdetonowana została o godz. 5:30 w ramach eksperymentu Trinity;
UŻYCIE BOJOWE. Większość społeczeństw państw-aliantów uważała, że Japończycy zasługiwali na bombę jako agresorzy wojenni i zbrodniarze, zwłaszcza wobec ludności chińskiej. Wybuchy miały wywrzeć presję na Japończykach, aby podpisały kapitulację i oszczędzić amerykańskich żołnierzy, którzy byliby zmuszeni do szturmowania głównych japońskich wysp Honsiu i Hokkaido;
• 6 sierpnia 1945 – Hiroszima (bomba Little Boy – „Chłopczyk”);
• 9 sierpnia 1945 – Nagasaki (bomba Fat Man – „Tłuścioch”);
• 2 września 1945 – kapitulacja Japonii i zakończenie II wojny światowej.

Nuclear-World-SIPRI

Źródło: SIPRI (Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem)

Na podstawie: Jarosław Piotrowski (21. WIEK), SIPRI, Magazyn „Time”, Google Earth, Wikipedia

Isao-Hashimoto-thumbPoniżej przedstawiamy niepowtarzalną, zmuszającą do zadumy animację „1945-1998” autorstwa Isao Hashimoto (kontakt), prezentującą 2053 eksplozje nuklearne, dokonane w latach 1945-1998 (z wyłączeniem – z oczywistych względów – Korei Północnej). Jej autor, urodzony w 1959 roku, jest obecnie kuratorem w Lalique Museum w Hakone (Japonia).

You need to install or upgrade Flash Player to view this content, install or upgrade by clicking here.

SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Poznaj Chiny

Artykuły w Kategoriach:

Ziemia Nocą

Komentarze (temp. OFF)

Teleskop Hubble'a