Matka miała tylko synów

Badacze przypuszczają, że hiszpański hominid należał do nieznanego nam wcześniej gatunku - prawdopodobnie wspólnego przodka neandertalczyków i denisowian. Ich potomkowie skolonizowali później wschód i wyewoluowali w denisowian. - Sądzę, że to najbardziej prawdopodobny scenariusz - mówi Meyer. - Zakładaliśmy, że to są bezpośredni przodkowie neandertalczyków albo przedstawiciele Homo heidelbergensis. Byliśmy w błędzie - wyjaśnia genetyk.

- To jednak nie tłumaczy, dlaczego kości z Sima de los Huesos są tak podobne do neandertalskich - polemizuje Chris Stringer. Jego zdaniem to mogli być przodkowie neandertalczyków, którzy pojawili się już po oddzieleniu się linii denisowian.

- Neandertalczycy mogli z łatwością stracić mitochondrialne geny, które dzielili z denisowianami, bo mini-elektrownie są przekazywane tylko w linii żeńskiej. Mogły wiec zostać utracone, jeśli kobieta miała tylko synów. To dlatego w mitochondrialnym genomie neandertalczyka nie ma podobieństw do hominidów z Sima de los Huesos - argumentuje Stringer.

Prace zespołu Meyera nadzorował słynny Svante Pääbo (e-mail: [email protected]), genetyk molekularny z Instytutu Maksa Plancka w Lipsku w Niemczech (tam też pracuje Meyer). - Odczytanie tego mitochondrialnego DNA rodzi więcej pytań, niż daje odpowiedzi - martwi się Pääbo. - Te geny opowiadają nam jednak jedynie historię matki danego osobnika, a także jej matki, babki itd. Może pełen i prawdziwy obraz jest jeszcze przed nami ukryty - dodaje.

Jedynym sposobem odkrycia tej prawdy jest odczytanie całego jądrowego genomu. Meyer już nad tym pracuje. - To niewyobrażalnie trudne, bo jądrowe DNA jest bardzo zniszczone i pofragmentowane - wyjaśnia.

Warto się jednak starać, bo rezultat może być ekscytujący. Ta forma hominidów żyła w czasach, gdy rodziły się korzenie Homo sapiens.

Ślady archeologiczne wskazują na to, że hominidy z Sima de los Huesos miały już wiele ludzkich cech w zachowaniu. Wciąż korzystały z bardzo prostych kamiennych narzędzi, ale prawdopodobnie stosowały już wczesne praktyki pogrzebowe. - Obecne przy zmarłych kamienne narzędzia mogły być czymś w rodzaju darów dla nieżyjących - uważa Stringer.

Niektórzy paleoantropolodzy są zdania, że ciała zmarłych hominidów nie przypadkiem wpadły do wapiennej rozpadliny. Większość szkieletów należała do dorosłych lub młodych samców, wiele kości nosiło ślady deformacji i chorób. Na miejscu znaleziono też m.in. zdeformowaną czaszkę 12-letniej dziewczynki, co sugeruje, że plemię opiekowało się niesprawnym dzieckiem.

Uczeni zakładają, że zwłoki zostały złożone na szczycie szybu i stopniowo się do niego zsuwały. Jeśli tak było, jest to najwcześniejszy przykład przeznaczenia specjalnego miejsca dla zmarłych.

W innym miejscu w górach Atapuerca archeolodzy natknęli się także na szczątki starszego mężczyzny ze zdeformowanym kręgosłupem. Taki osobnik nie mógł sam się żywić i bronić. Wiek mężczyzny wskazuje na to, że musiano się nim opiekować i chronić go. - To „pachnie” człowiekiem - podniecają się uczeni.

Zagmatwana ewolucja

- Możliwość zajrzenia w geny hominidów z Sima jest wielkim krokiem w odkrywaniu naszej historii. Odczytanie pełnego genomu byłoby osiągnięciem nie do przecenienia - uważa David Reich. - Moglibyśmy dowiedzieć się, które z genów ludzi współczesnych były już „na swoim miejscu”, a które musiały się zmienić, byśmy mogli stać się ludźmi - dodaje.

Svante Pääbo zwraca uwagę, że wcześniejsze odczytanie pełnego DNA neandertalczyka i denisowa pokazało, że mieli oni wspólnego przodka, który żył około 700 tys. lat temu. Szczątki pochodzące z Sima, jego zdaniem, właśnie do takiego przodka należą.

Genetyk ma nadzieję, że tajemnica wkrótce się wyjaśni. - Moim celem było odkrywanie zagadek naszej ewolucji, a nie gmatwanie jej jeszcze bardziej – tłumaczy.

Margit Kossobudzka

Źródło: Wyborcza.pl
Warto przeczytać: tygodnik Polityka - Obcy z Syberii, człowiek z jaskini Denisowa