Inni badacze dostrzegli, że również wykonywanie zadań związanych z językiem u mężczyzn wywołuje aktywację kory czołowej tylko w lewej półkuli, a u kobiet - w lewej i prawej. Logicznym następstwem tych obserwacji jest przypuszczenie, że półkule mózgowe kobiet ściślej ze sobą współpracują, a może także jest między nimi więcej połączeń. Pewne części spoidła wielkiego są u pań trochę większe niż u panów. Spoidło wielkie to największa struktura odpowiedzialna za międzypółkulową komunikację - trudno jednak powiedzieć, na ile istotna jest wykryta różnica. Kobiety i mężczyźni używają też czasem innych części mózgu do przetwarzania tych samych danych - chodzi o wrażliwość na przykład na takie aspekty mowy jak intonacja, związana z przeżywanymi emocjami. Męski mózg uruchamia wtedy przede wszystkim obszary podkorowe, a kobiecy - okolice kory przedczołowej.

Podwzgórze

Ta struktura odpowiada za regulację hormonalną organizmu - odczuwanie pragnienia, głodu i sytości, a także potrzeb seksualnych. Jak się okazuje, u kobiet pewne części podwzgórza są znacznie mniejsze niż u mężczyzn. U kobiet tzw. jądro przedwzrokowe jest mniejsze niż u mężczyzn. Jego uszkodzenie u szczurów powoduje zaburzenia zachowań seksualnych: samce zaczynają się np. zachowywać jak samice. Jednak u mężczyzn homoseksualnych lub transseksualnych ich rozmiary są zbliżone do kobiecych.

Jak podkreślają naukowcy, trudno na tej podstawie wyciągać daleko idące wnioski o przyczynach zróżnicowania seksualnych preferencji czy identyfikacji.

Problem z wiedzą na temat tego kosmicznie złożonego organu polega na tym, że wciąż trudno z pewnością stwierdzić, jak odkryte już różnice w jego budowie i działaniu przekładają się na obserwowane codziennie różnice w funkcjonowaniu kobiet i mężczyzn. Nie ma też jednoznacznego wyjaśnienia tego, jak powstają. Dominuje pogląd, że to męskie hormony, produkowane przez jądra (których rozwój, z kolei, uruchamia się pod wpływem męskiego genu SRY) organizują mózg w męski sposób. Jeśli to nie nastąpi, mózg kształtuje się w sposób kobiecy. Jednak część badaczy ma jednak wątpliwości, czy wiedzę tę, uzyskaną w badaniach na zwierzętach, można wprost przenieść na ludzi.

Spektakularnych danych dostarczają badania dziewcząt, które przed urodzeniem zostały poddane działaniu nadmiernej ilości męskich hormonów płciowych (androgenów). Tak dzieje się np. u dziewcząt z wrodzonym przerostem nadnerczy (CAH). Dziewczynki te prezentują typowo chłopięce zachowania, są skore do bójek, bawią się w wojnę, za nic mając zabawy lalkami swoich rówieśniczek. W wieku dorosłym wykazują niewielkie zainteresowanie posiadaniem dzieci, kobiecymi strojami czy makijażem. Przejawiają też skłonność do homoseksualizmu. Również u mężczyzn wczesne patologie hormonalne mogą prowadzić nie tylko do nieprawidłowości narządów płciowych, ale i do kobiecego ukształtowania ich mózgów i zachowań.

Czy zatem zgromadzone dotąd dane uzasadniają twierdzenie, że mózg ma płeć? Różnice w budowie są bardzo niewielkie, ale może to właśnie te subtelne odmienności w połączeniach czy gęstości neuronów w poszczególnych strukturach decydują o tym, jak myślimy, co czujemy i jak reagujemy na wydarzenia. Sęk w tym, że nauka ciągle daleka jest od wyjaśnienia, jaki jest związek wykrytych dotąd różnic z męskim lub kobiecym wzorcem zachowań.

Joanna Cieśla

Źródło: Polityka - 88 pytań do Nauki i publikacja prof. Anny Grabowskiej „Różnice pod kapeluszem”.

Ciekawostki

Różnice czynnościowe między mózgiem kobiety i mężczyzny:

• funkcje językowe u kobiet kontrolowane są bilateralnie, u mężczyzn są skoncentrowane w półkuli dominującej
• kobiety są bardziej spostrzegawcze w odnajdywaniu szczegółów, mężczyźni lepiej sobie radzą w testach przestrzennych
• mężczyźni są bardziej uzdolnieni matematycznie
• kobiety są bardziej zręczne w zadaniach manualnych
• kobiety lepiej rozpoznają emocje

Różnice anatomiczne i morfologiczne:

• mózg mężczyzny jest większy niż kobiety, ale stosunek masy mózgu do masy ciała jest nieco wyższy u kobiet
• asymetria międzypółkulowa słabiej zaznacza się u kobiet (więcej kojarzeniowych włókien w ciele modzelowatym)
• jądro przedwzrokowe podwzgórza jest mniejsze u kobiet, ale posiada dużo receptorów estrogenowych
• jądro nadskrzyżowaniowe podwzgórza jest większe u kobiet (też u osób homoseksualnych); natomiast jądro płciowo-dwupostaciowe (INAH-3) większe u mężczyzn
• u kobiet większe są niektóre obszary kory limbicznej (zakręt obręczy, hipokamp)
• u kobiet niektóre części ciała modzelowatego wydają się być większe – cieśń i płat (istmus, splenium)
• u mężczyzn większe jest ciało migdałowate

Inne:

• w trakcie rozwiązywania zadań językowych u mężczyzn przepływ krwi zwiększa się w lewym płacie czołowym, u kobiet w obu
• wytwarzanie serotoniny o 1/3 mniejsze u kobiet niż u mężczyzn
• wydzielanie estrogenów poprawia uczenie się i zapamiętywanie (choć niekoniecznie w testach na umiejętności przestrzenne)
• estrogeny zwiększają uwalnianie dopaminy – stąd większa podatność kobiet na uzależnienia
• depresja – częściej zapadają kobiety, dominujący objaw to smutek, u mężczyzn – złość, irytacja. Leki przeciwdepresyjne typu Prozac słabiej działają na mężczyzn.