2013-07-20
Autor: nTimes

Ideologie Polityczne – nowa stara wojna Światów?

Ideologie-Polityczne

Dziś, gdy jesteśmy świadkami i mimowolnymi uczestnikami olbrzymich zawirowań społecznych i ekonomicznych na światowej scenie, niezwykle przydatne może okazać się zrozumienie zjawisk nieodłącznych człowiekowi od zarania dziejów. Przedstawiamy trzy główne nurty ideologiczne: liberalizm, konserwatyzm i socjalizm. Zatem: i ty wyznajesz jakąś ideologię, choć być może (nawet mając odrazę do polityki) o tym nie wiesz.

Zrozumieć ideologię

Wszyscy ludzie są myślicielami politycznymi. Niezależnie od faktu, czy zdają sobie z tego sprawę, czy nie, ludzie korzystają z idei i koncepcji politycznych za każdym razem, kiedy wyrażają swoje opinie lub mówią o swoich przekonaniach. Język potoczny jest zaśmiecony pojęciami, takimi jak: wolność, uczciwość, równość, sprawiedliwość czy prawa. W podobny sposób słowa, takie jak: konserwatywny, liberalny, socjalistyczny, komunistycznyfaszystowski są często używane przez ludzi dla określenia własnych lub cudzych przekonań. Mimo że są one dla nas znajome, powszechne wręcz, rzadko bywają stosowane precyzyjnie bądź ze zrozumieniem ich znaczenia. Bo czym, na przykład, jest równość? Co to znaczy, że wszyscy ludzie są równi? Czy ludzie rodzą się równi, czy powinni być traktowani przez społeczeństwo, jak gdyby tacy właśnie byli? Czy ludzie powinni posiadać równe prawa, równe szanse, równe wpływy polityczne, równe zarobki? Także takie słowa, jak komunistyczny czy faszystowski, są powszechnie używane niewłaściwie. Co to oznacza, kiedy nazywamy kogoś faszystą? Jakim wartościom czy przekonaniom hołdują faszyści i dlaczego akurat takim? Czym poglądy komunistyczne różnią się od – powiedzmy – liberalnych, konserwatywnych czy socjalistycznych? Przyjrzyjmy się najważniejszym ideom i założeniom głównych ideologii politycznych oraz zastanówmy się nad tym, jaką rolę pełnią idee w polityce, jaka jest natura ideologii politycznej, jaką wartość ma dla klasyfikacji ideologii spektrum lewicowe/prawicowe oraz nad najważniejszymi wyzwaniami, które stoją przed ideologiami w XXI wieku.

Rola idei

Nie wszyscy myśliciele polityczni przypisują ideom i ideologiom duże znaczenie. Niekiedy polityka uważana jest za coś, co jest czymś tylko trochę więcej niż zwykłą walką o władzę. Jeśli uznać taki pogląd za słuszny, to wówczas idee polityczne stają się zaledwie propagandą.

Z perspektywy behawioryzmu istoty ludzkie znaczą niewiele więcej niż maszyny biologiczne, warunkowane do działania (lub, bardziej poprawnie, reagowania) na bodźce zewnętrzne. Nie ma tutaj miejsca na podmiot myślący wraz z jego ideami, wartościami, uczuciami oraz zamiarami. Bardzo podobne stanowisko legło u podstaw materializmu dialektycznego, surowej formy marksizmu w ZSRR i państwach komunistycznych.

Istnieje także stanowisko, będące w opozycji do tu przedstawionego. Przykładowo, John Maynard Keynes dowodził, że światem nie rządzi nic innego niż idee filozofów ekonomicznych i politycznych. Jak pisał na końcowych stronach swojej Ogólnej teorii zatrudnienia, procentu i pieniądza:

Praktycy, przekonani, że nie podlegają żadnym wpływom intelektualnym, są zazwyczaj niewolnikami jakiegoś dawno zmarłego ekonomisty. Szaleni władcy, na których spłynęło objawienie, czerpią swoje maniackie pomysły od jakiegoś teoretyzującego pisarzyny sprzed niewielu lat.

Światem rządzą akademickie gryzipiórki. Taki pogląd sugeruje na przykład, że współczesny kapitalizm – pod wieloma względami – rozwinął się z klasycznej ekonomii Adama Smitha i Davida Ricardo (1772-1823), że sowiecki komunizm został w znacznym stopniu ukształtowany przez dzieła Karola Marksa i Włodzimierza Lenina, a historia nazistowskich Niemiec może być zrozumiana wyłącznie przez odniesienie do doktryn rozwiniętych przez Hitlera w Mein Kampf.

Idee i ideologie wpływają na życie polityczne na wiele sposobów. Przede wszystkim dostarczają perspektywy, dzięki której świat jest rozumiany i wyjaśniany. Ludzie nie postrzegają bowiem świata takim jakim on jest, ale jakim go oczekują, że będzie. Innymi słowy, widzą go przez pryzmat wrodzonych przekonań, opinii i założeń. Zatem świadomie czy nieświadomie każdy posiada zestaw przekonań politycznych i wartości, który kieruje i wpływa na jego zachowanie. Idee i ideologie polityczne ustalają więc cele, które inspirują działalność polityczną. W tym ujęciu politycy mogą ulegać dwóm różnym wpływom. Bez wątpienia wszyscy z nich pragną władzy. To pragnienie zmusza ich do pragmatyzmu. Mają oni również swoje przekonania, wartości oraz przeświadczenie, że wiedzą, co zrobić z władzą po tym, gdy już uda się ją zdobyć.

Skłonność do przejawiania podejścia pragmatycznego bądź ideologicznego jest różna w zależności od polityka, zależy także od stadiów jego kariery politycznej. Niektórzy, jak na przykład Adolf Hitler, byli zagorzałymi, wręcz fanatycznymi zwolennikami działań na rzecz osiągnięcia całego zestawu celów ideologicznych. Pisma Hitlera przesiąknięte zajadłym antysemityzmem, w jawny sposób mówią o jego pragnieniu utworzenia w Europie Środkowej zdominowanego przez Niemców rasistowskiego imperium. Rewolucjoniści marksistowscy, tacy jak Lenin, poświęcili się celowi zbudowania bezklasowego społeczeństwa komunistycznego. Jednakże żaden polityk nie może sobie pozwolić na bycie ortodoksyjnym: jeśli władza ma zostać zdobyta i utrzymana, to musi dojść do strategicznego kompromisu. Liczba antysemickich ataków w Niemczech bez wątpienia wzrosła po zaprzysiężeniu Hitlera na kanclerza w 1933 roku, ale nie zdecydował się on na realizację swojej polityki rasowej eksterminacji, która, jak sądzą niektórzy, od początku była jego celem, aż do momentu wybuchu wojny. Lenin natomiast, mimo swojej awersji do kapitalizmu, wprowadził w 1921 roku Nową Ekonomiczną Politykę, która na powrót dopuszczała – w ograniczonym zakresie – istnienie w Rosji prywatnej przedsiębiorczości. Jeszcze inni politycy – szczególnie (ale nie wyłącznie) ci w USA – byli postrzegani jako niewiele więcej niż towar polityczny. Opakowali się i sprzedali na podstawie wizerunku i osobowości, zwracając mało uwagi albo nie zwracając jej w ogóle na idee. Większość amerykańskich polityków podpisuje się pod czymś, co nazywa się „ideologią amerykańską”, a co stanowi zestaw liberalno-kapitalistycznych wartości związanych z gospodarką wolnorynkową i poszanowaniem zasad zawartych w Konstytucji USA.

SKOMENTUJ

Zaloguj się i napisz komentarz.

Poznaj Chiny

Artykuły w Kategoriach:

Ziemia Nocą

Teleskop Hubble'a